Connect with us

Нийгэм

Ш.Оргил: Монголын анхны шилэн тавцантай гүүрийг Сэлэнгэд барьж байна

Оруулсан:

огноо:

Атар газар эзэмшсэний 60 жилийн ой энэ жил тохиож байгаа. Газар тариалангийн анхны шанг татсан Сэлэнгэ аймгийн Засаг дарга Ш.Оргилтой ярилцлаа.

–Сайхан зусч байна уу. Сэлэнгэ аймгийн хувьд энэ жил “Атрын 60 жил”-ийн ой тохиож  байна. Бэлтгэл ажил хэр явагдаж байна вэ?
–Манай аймагт зуншлага сайхан болж байна. Энэ жилийг “Бүтээн байгуулалт, өрхийн аж ахуйг дэмжих жил” болгон зарласан. Сэлэнгэ аймаг яахын аргагүй атрын үндэс суурь болсон нутаг. Цагаан сарын дараагаас аймгийн хэмжээнд зохион байгуулсан бүх үйл ажиллагаагаа “Атрын 60 жил”-тэйгээ холбож зохион байгуулж байгаа.  Мөн аймгийнхаа үндэсний их баяр наадмыг ирэх сарын 6, 7-нд 60 жилийн ойн баярын хүрээнд улсын цолтой бөхчүүдийг аймагтаа барилдуулж, газар газрын хурдан хүлэг, мэргэн харваачид цугласан наадмыг улсын хэмжээнд зохион байгуулахаар төлөвлөж бэлтгэл ажлаа хийж байгаа. Сэлэнгэ аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал, Засаг даргын Тамгын газраас энэ ойд өндөр ач холбогдол өгч ажиллаж байгаа.

–Энэ жилийг “Бүтээн байгуулалт, өрхийн аж ахуйг дэмжих жил” болгон зарласан гэлээ. Энэ хүрээнд ямар ажлууд хийхээр төлөвлөсөн бэ?
–Өрх бүр ажилтай, орлоготой, үйлдвэрлэгч байж ажлын байрыг олноор бий болгоно. Уул уурхай гэхээсээ илүүтэй хүний хөдөлмөрийг дэмжих нь хамгийн зөв бодлого шүү дээ. Бодлогын хүрээнд дэмжиж байгаа. Заавал мөнгө гэлтгүй бодлогоор их ажил хийж болдог. “Хамтын зүтгэлээр эх нутгаа хөгжүүлье” гэсэн Сэлэнгэ аймгийн уриа байдаг. Энэ зорилгод хүрэхийн тулд иргэд бие биеэ дэмжих ёстой юм.  Хүнсний ногоо маань ч ченжүүдийн гарт орж байна. Хаврын тариалалтаа намар хураахаар сургууль, цэцэрлэг эхэлчихнэ.

Алтанбулагийн хил маань 24 цаг үйл ажиллагаа явуулж байгаатай холбогдуулан аялал жуулчлал их хөгжиж байгаа учраас гадны жуулчдад үзүүлж харуулах юмтай болж байна

Айл бүрт мөнгөний хэрэгцээ гарч ирэх үеэр тариаланчид маань хүнсний ногоогоо  ченжүүдэд 50 төгрөгөөр үнээ буулган, нэг нэгнээсээ өрсөөд өгчихдөг. Энэ нь ямар ч ашиггүй ажиллаж байна гэсэн үг юм. Намар нийлүүлэлт ихсээд үнэ буураад байдаг юм бол тариаланчид маань өөрсдөө саалиа бэлдэхээр саваа бэлд гэж гурав дөрвөн сар зоориндоо хадгалаад буцаагаад үнэтэй зарж ашигтай ажиллах боломж бий. Сум суманд нь зоорь болгохоор нүхийг нь ухаж өгнө.

–Энэ онд ямар бүтээн байгуулалт хийж байгаа талаар танилцуулахгүй юу?
–Аймгийн хөрөнгө оруулалтаар хэд хэдэн ажил хийхээр төлөвлөсөн. Үүний нэг нь Сэлэнгэ аймгаас Мандал сум руу 22 км зам тавьж байгаа. Мөн Монгол Улсдаа анх удаа Сайханы хөтөлд шилэн тавцантай 70 метрийн урттай 30 метрийн өргөнтэй гүүр барьж байгаа.  Энэ нь хойд Алтанбулагийн хил маань 24 цаг үйл ажиллагаа явуулж байгаатай холбогдуулан аялал жуулчлал их хөгжиж байгаа учраас гадны жуулчдад үзүүлж харуулах юмтай болж байна гэсэн үг юм. Энэ бол манай аймгийн иргэдэд зориулсан том дэмжлэг болж байна гэж харж байгаа. Улсаас, аймгаас ч бай бусад сумандаа ч хөрөнгө оруулалтын ажлууд тавигдсан. Миний мэдэхийн хамгийн том хөрөнгө оруулалт орсон жил болж байна гэж харж байна. Мөн хэд хэдэн сургууль, цэцэрлэг барихаар улсын төсөвт тавигдсан.

–Танай аймаг эрчимжсэн мал аж ахуйг газар тариалантай хослуулан хөгжүүлнэ гэж байсан. Энэ талаар?
-Мөн мал аж ахуй, тариаланг тусад нь салгана гэдэг нь эрчимжсэн мал аж ахуй, газар тариаланг хослуулна гэсэн үг юм. Дан газар тариалангаа хөгжүүлээд малчид, мал аж ахуйгаа хайхрахгүй байна гэсэн үг бол биш юм. Сэлэнгэ аймгийн бэлчээрийн даац 2-3 дахин хэтэрсэн. Бэлчээргүйн улмаас мал нь тариан талбайн бүсэд орж ирэх явдал ихсээд байгаа. Тариаланчдаа гэх үү, малчдаа гэх хэцүү ийм нөхцөл Сэлэнгэ аймагт тулгараад байгаа юм.

Үүнийг зохицуулсан тусгай журам гаргаж малчид, тариаланчдын  зөрчлийг арилгах ёстой. Манай аймаг энэ жил 1.6 сая толгой мал тоолуулсан. Гэтэл манайх газар тариалангийн бүс нутаг гээд нэгэнт суурьшсан мал сүргээ хөөж гаргалтай биш. Тэглээ ч Засгийн газраас нэг ч малгүй газрыг газар тариалангийн бүс гэнэ гэж тодорхой заагаагүй. Ийм шийдвэрээс маргаан үүснэ. Энэ бол нэг хоёр жилийн дотор шийдэгдэх асуудал биш юм. Манай аймаг саналаа явуулахдаа Засгийн газарт “Газар тариалан, эрчимжсэн мал аж ахуйн бүс нутаг” болгож тодорхойлж өг гэсэн. Ер нь бэлчээрийн мал аж ахуй бус, фермерийн чиглэлээр хөгжүүлье гэж тооцсон.

–Сэлэнгэ аймаг бол улсын газар тариалан, үр тарианы 60 гаруй хувийг дангаараа бүрдүүлдэг аймаг. Сортын төмстэй болно гэв үү?
–Улсын хэмжээний хүнсний ногооны 60 хувийг бүрдүүлдэг гэж цээжээ дэлдэж, онгирч ярьдаг Сэлэнгэ нэрийн төмсний сортгүй л аймаг. Улаанбаатар хотод Сэлэнгийн төмс гээд 1000 төгрөгөөр зардаг. Гэтэл яг ямар нэрийн, сортын төмс вэ гэдгийг хэн ч мэдэхгүй. Тэгэхээр бид ерөнхий бодлого гаргаж, газар тариалан, стратегийн онцгой ач холбогдолтой аймгийн хувьд хүнсний аюулгүй байдалд онцгой анхаарах ёстой. Тиймээс “Сэлэнгэ-5” гэдэг сортын төмсийг төмс үр үржүүлгийн Сэлэнгэ аймгийн Хушаат суманд байрлалтай “Элит үр” компанитай хамтран хөрсгүй орчинд тариалдаг, сортын амт чанар сайтай, чаналт, хадгалалт даадаг Сэлэнгэ брэндийн төмстэй болно. Хөрсгүй вакум орчинд, Дарханы хүрээлэнд нутагшуулан, туршиж байна.

Нийгэм

“Өвс” түүж бэлтгэн, худалдаалсан хүнд 5 жил хорих ял оноов

Published

on

By

Цагдаагийн Ерөнхий газрын Хар тамхитай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтсээс мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулсан Б, Э нарын дөрвөн хүнд холбогдох эрүүгийн хэрэгт Нийслэлийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн 20.7 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, шүүхэд шилжүүлсэн байна.

Хэргийн талаар тодруулбал, Б нь 2018 оны аравдугаар сард мансууруулах, сэтгэцэд нөлөөт бодисын агууламжтай “өвс”-ийг түүж бэлтгэсэн, орон сууцны байрандаа 3.83 грамм “шавар” гэх, 18.7 грамм “тоос” гэх нэршилтэй мансууруулах сэтгэцэд нөлөөт бодисыг худалдаалах зорилгоор хадгалжээ.

Улмаар 2019 оны гуравдугаар сард 2.41 грамм “шавар” гэх нэршилтэй мансууруулах сэтгэцэд нөлөөт бодисыг Э нарт худалдсан гэмт хэрэгт холбогдсон байна. 

Дээрх хэргийг Баянзүрх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх энэ сард хянан хэлэлцээд, шүүгдэгч Б-г мансууруулах, сэтгэцэд нөлөөт бодисыг хууль бусаар олж авч бэлтгэн, хадгалсан, бусдад худалдаалсан гэм буруутайд тооцож 5 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулж, ялыг чанга дэглэмтэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр, бусад 3 шүүгдэгчийг мансууруулах, сэтгэцэд нөлөөт бодисыг худалдан авч, хадгалсан гэм буруутайд тооцож 1-2 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулж, ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэлээ хэмээн НПГ-аас мэдээллээ.  

Дэлгэрэнгүй унших

Нийгэм

Нүд хуурсан ажил хийдгээ зогсоогооч

Published

on

By

Бүтээн байгуулалт нэрийн дор татвар төлөгчдийн мөнгийг салхинд хийсгэдэг хариуцлагагүй үйлдэл засрахгүй нь ээ.

Хэдхэн хоногийн өмнө Улаанбаатар хотын авто замуудад тавьсан шар хашлага салхинд унаж, хотын захиргаа хэрэггүй ажилд 700 гаруй сая төгрөг зарцуулсан шүүмжлэлд өртсөн бол Баянгол дүүргийн III,  IV хороололд  явган зорчигчийн гарц дагуу төмөр шар өнгийн сараалж босгох болсон нь  олон хүний гайхашралыг төрүүлж эхлэв.  Явган хүн гарцаар гарахад тэмдэг, тэмдэглэгээ нь тодорхой, гэрлэн дохио бүрэн ажиллаж байхад л болно. Харин автобусны буудал нь нар, салхинаас хамгаалах боломжтой, зорчигч автобусаа хүлээнгээ суучих сандалтай байхад л тав тух хангачихна. Гэтэл сүүлийн үеийн бүтээн байгуулалт нэрийн дор хийж байгаа ажил нэг л биш ээ. Иргэдийн хэрэгцээ, тав тухыг хангах гэхээсээ  “мөнгө цохиж” ашиг унагахыг оролддог болоо юу гэмээр ажил хийгддэг болов.

Хамгийн ойрын жишээ нь Хятад улсаас импортолсон хашлага.  Нэг үеэ бодвол иргэд гарцгүй газраар гүйх нь багассан. Хааяа нэг хүн хашлага давбал тэрхүү бичлэг, зураг  сошиал сүлжээнд тавигдаж, соёлтой байхыг бусаддаа уриалдаг.  Олон нийтийн хандлага ийн өөрчлөгдөж, соёлжиж байхад төр нь хүний хэрэгцээ шаардлага хангасан ажил хийж чадахгүй, хийлгэж ч чадахаа больжээ. Бороо орох бүрийд авто зам нь эвдэрч, засвар хийхээс аргагүй болж байна. Жилд тэрбум, тэрбумаар нь хөрөнгө зарцуулж байна. Улсын төсвөөс, Засгийн газрын нөөц хөрөнгөөс, орон нутгийн төсвөөс гэхчлэн эх үүсвэр бүр нь өөр, өөр. Гэтэл дээрх авто замыг зээлээр барьсан байх нь олонтаа. Зээлээ ч эргэн төлж эхлээгүй байхад авто замдаа засвар хийх шаардлага үүсдэг. Тэр бүрт авто зам чанарын шаардлага хангаж баригдаж чаддаг уу гэдэг асуудал хөндөгддөг ч манай сайд, дарга нар “Байгалийн давагдашгүй хүчин зүйлээс болж, зам усанд урссан” гэдэг тайлбар хийж, дахин хөрөнгө хуваарилуулж авдаг нь зуршил болжээ.

Авто зам аюулгүй байж гэмээнэ осол аваар бага гарах тул төр ч гар татах боломжгүй. Уг нь татвар төлөгчдийн мөнгийг хэмнэхээ бодвол чанаргүй авто зам барьсан компаниар  дахиж засвар үйлчилгээ хийлгэмээр. Гэтэл төсвийн мөнгө ёо гэж хэлэх биш дээ гэсэн шиг л Сангийн яамныхнаа шаналгаж байгаад л хөрөнгө хуваарилуулж авдаг. Барилга ч ялгаагүй. Улсын комисс нь хүлээгээд авчихсан байхад л борооны ус орж ирж, хавдар эмчлэх өндөр өртгөөр худалдан авсан аппаратыг эвдэлдэг. Буруутан хайхаар эзэн олдохгүй. Бие, бие рүүгээ “чихсээр” эцэс сүүлдээ орсон бороо л буруутай болдог.

Нийтийн эзэмшлийн зам талбайг тохижуулах нэрээр жил бүр боржуурыг сольдог нэг аргатай. Эвдэрч, хэмхэрсэн зүйл байхгүй байхад л хуу татаж аваад шинийг тавина. Тэгсэн атлаа өвөл хальтиргаа гулгаа үүсгэдэг гялгар хавтанг сольдоггүй.

Улаанбаатар хотын ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх нэрээр хэдэн жил мод тарилаа. Ууланд ургаж байсан модыг Улаанбаатар хотод авчирч тариад л үхүүлээд байна. Энэ ажилд мөн л татвар төлөгчдийн мөнгө урссаар…

Монголчууд хэзээ нэг япончууд шиг чанартай авто зам тавьж, солонгосууд шиг хотоо ойжуулж ногоон төгөл байгуулж сурна даа.

Г.ХОРОЛ – news.mn

Дэлгэрэнгүй унших

Нийгэм

Амьгүй, дутуу төрөлт яагаад нэмэгдэв?

Published

on

By

Сүүлийн үед амьгүй, дутуу төрөлт нэмэгдэх хандлагатай талаар эмч, мэргэжилтнүүд ярих боллоо. Монгол Улсад 2010 оноос жирэмсний хугацааг 22 долоо хоног, ургийн жин 500 гр-аас дээш байхыг дутуу төрөлтөд тооцож ДЭМБ-ын удирдамжийн дагуу бүртгэж эхэлсэн байна. Тухайлбал, жирэмсний 22-37 долоо хоног хүртэлх хугацааг дутуу төрөлт гэдэг аж. Дэлхийд 10 хүүхэд бүрийн нэг нь дутуу төрж байна. Тиймээс энэ талаар Эх, хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн Дутуу тээлт судлалын тасгийн эрхлэгч Б.Батхишигээс тодруулахад “Ямар шалтгааны улмаас дутуу болон амьгүй төрөх эрсдэлд орсноос хамааран эмчилгээний хувьд харилцан адилгүй байдаг.

Дутуу төрөлтөд таван үндсэн шалтгаан байдаг. Нэгдүгээрт, үрэвсэл халдварын шинжтэй эх дутуу төрөх өндөр магадлалтай байдаг. Жирэмсэн эх ямар нэг үрэвсэлт халдвартай эсэхээ хяналтад орж оношлуулах шаардлагатай. Жирэмсний эхний гурван сард хяналтад орсноор нарийн мэргэжлийн эмч нараар дамжуулан эхийн архаг хууч өвчинг тодорхойлж, хүүхэд тээхэд асуудал байгаа эсэхийг хугацаа алдалгүй тогтоох боломжтой. Ихэвчлэн үтрээний ариун цэврээс хамаарсан бэлгийн замын халдварт өвчнүүд гол шалтгаан болдог. 32 долоо хоногоос өмнө төрж байгаа эхчүүдийн 80-85 хувь нь үрэвслийн шалтгаантай байдаг тул жирэмсэн эхчүүд эмчийн хяналтад орж нарийн шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй.

Амьгүй төрөлтийн шалтгаан нь төрөх үеийн хүндрэлүүд, жирэмсэн эхийн халдвар, даралт ихсэлт, чихрийн шижин, ургийн өсөлтийн саатал ордог аж.

Хоёрдугаарт, жирэмсний хожуу хордлогоос үүдэн дутуу төрөх эрсдэл байдаг. Энэ нь жирэмсний 24 долоо хоногоос хойш хордлого өгч, даралт ихсэх, хавагнах шинж тэмдгээр илэрнэ. Ихэвчлэн жирэмсэн биш үедээ даралт ихэсдэг, бөөр өвддөг эхчүүдэд түлхүү тохиолддог учраас эхийн эрүүл мэнд маш чухал. Гуравдугаарт, ургийн өсөлтийн саатлаас болж дутуу төрдөг. Хүүхэд хугацаандаа өсөхгүй тохиолдол байдаг. Үүнийг эхогоор оношлуулах шаардлагатай.

Дөрөвдүгээрт, умай хэт их сунаснаар дутуу төрөх магадлал өндөр болдог. Энэ нь ихэр жирэмслэлт болон ураг орчмын шингэн ихдэлтээс болж үүсдэг. Ураг орчмын шингэн ихдэлтийн шалтгаан нь үрэвсэлт халдвар, чихрийн шижин өвчин. Иймд эмчийн хяналтад орох нь зүйтэй. Тавдугаарт, дутуу төрдөг ээж нар байдаг. Шалтгааныг нь тодорхойлох боломжгүй буюу өмнө нь дутуу төрсөн ээж дахин дутуу төрөх магадлал өндөр. Эрүүл эхээс эрүүл хүүхэд төрдөг. Тиймээс жирэмслэлтийг төлөвлөж байж төрөх нь хамгийн чухал юм. Жирэмслэхээсээ өмнө эрүүл мэндийн нарийн мэргэжлийн шинжилгээнд хамрагдаж хүүхэд тээх боломжтой эсэхээ тогтоох нь эх болон урагт эрсдэл учруулахгүй” гэсэн юм.

Амьгүй төрөлтийн шалтгаан нь төрөх үеийн хүндрэлүүд, жирэмсэн эхийн халдвар, даралт ихсэлт, чихрийн шижин, ургийн өсөлтийн саатал ордог аж. Бусад хүнтэй харьцуулахад 15-аас доош настай болон 45-аас дээш настай хүмүүс жирэмсэлбэл амьгүй төрөлтийн тоо 2.4 дахин ихэсдэг. Мөн төрөлтийн тоо ихсэх, тамхидалт, эхийн таргалалт, ихэр жирэмсэн, даралт ихсэлт, бодисын солилцооны эмгэг нь амьгүй төрөлтийн эрсдэлт хүчин зүйл болдог байна. Ахимаг насны эмэгтэйчүүдийн амьгүй төрөлтийн тоо болон өсвөр насны жирэмслэлтийн тоо ихэссэн ажээ.

Хожуу хордлогын эрсдэлийн хувь буураагүй тоон үзүүлэлтүүдээс манай улсын хэмжээнд амьгүй болон дутуу төрөлтийн эрсдэл өндөр байгааг харж болно. Эрт дутуу төрсөн урагт шаардлагатай эмчилгээг хийснээр амьдруулах боломжтой ч эмнэлгийн тоног төхөөрөмж, орны хүрэлцээ бага байдаг нь хөдөө орон нутаг, нийслэлийн эмнэлгүүдийн хувьд томоохон асуудал болж байна. Амьгүй болон дутуу төрөлтийн эрсдэлийг бууруулахад эхийн эрүүл мэнд болон эмнэлгийн орчин чухал нөлөөтэй ажээ.

АГААРЫН БОХИРДОЛ УРГИЙН ЖИНГ БУУРУУЛЖ БАЙГААГ ТОГТООЖЭЭ

АШУҮИС-ийн НЭМС-ийн эрдэмтэн багш нар “Агаарын бохирдлын ургийн жин, амьгүй ба дутуу төрөлтөд үзүүлж буй нөлөөлөл”-өөр 2013-2015 онд судалгаа хийсэн байна. Улаанбаатар хотын агаарыг бохирдуулагч бодисуудын ихэссэн агууламж нь ургийн жинг бууруулахад нөлөөлж байгааг тогтоожээ. Тухайлбал, хүхрийн давхар исэл 30.48 грамм, азотын давхар исэл 42.96 грамм, нүүрстөрөгчийн дутуу исэл 29.96 грамм, том ширхэгт тоосонцор 34.88 граммаар буюу 138.28 граммаар жирэмсний тээлтийн хугацаанд ургийн жинг бууруулж байна. Баянгол, Чингэлтэй дүүрэгт бага жинтэй төрсөн нярайн түвшин харьцангуй өндөр байна. Бага жинтэй нярай өвлийн улиралд хамгийн их төржээ.

ДУТУУ ТӨРӨЛТ ХАВАР ИХСЭХ ХАНДЛАГАТАЙ БАЙНА

Дутуу төрөлтийн түвшинг судлахад Баянгол дүүргийн эхчүүдэд 1000 амьд төрөлтөд 15.5 байсан бөгөөд дутуу төрөлт хавар ихсэх хандлагатай байгаа аж. Хүхрийн давхар исэл ба том ширхэгт тоосонцрын бохирдол нөлөөлснөөр ураг хэвийн хугацаанаас 12.1 долоо хоног ба 8.89 долоо хоногийн өмнө дутуу төрөх магадлалтай байна.

АМЬГҮЙ ТӨРӨЛТИЙН ИХЭНХ НЬ СОНГИНОХАЙРХАН, БАЯНЗҮРХ ДҮҮРЭГТ

Амьгүй төрөлтийг судлахад эхчүүдийн ихэнх нь Сонгинохайрхан 24.2, Баянзүрх 23.4 дүүргийн харьяалалтай байжээ. Хүхрийн давхар ислийн агууламж тээлтийн эхний, дунд, сүүлийн гурван сард 10 нэгжээр ихсэхэд ураг амьгүй болох эрсдлийг нэмэгдүүлдэг. Азотын давхар исэл тээлтийн эхний гурван сард ихссэнээр амьгүй төрөх эрсдлийг нэг дахин нэмэгдүүлдэг байна. Харин нүүрстөрөгчийн дутуу исэл тээлтийн бүх хугацаанд нөлөөлснөөр амьгүй төрөх эрсдлийг мөн нэг дахин нэмэгдүүлжээ.

Дэлгэрэнгүй унших

Онцлох